English
Parfüm, koku konsantresinin (esansın) alkol ve gerekiyorsa suyla belirlenen oranda karıştırılması, karışımın bir süre dinlendirilmesi (maserasyon), formül gerektiriyorsa soğutulup süzülmesi ve şişeye doldurulmasıyla üretilir. Koku seçimi, konsantrasyon, şişe ve pompa markanın kararıdır. Maserasyon süresi ve süzme yöntemi üreticinin yöntemine bağlıdır.
Parfüm Türkiye’de kozmetik ürün sayılır, dolayısıyla ürün piyasaya arz edilmeden önce güvenlilik raporu ve bildirim, ambalajda da etiket kuralları işin parçasıdır. Mevzuat bilgileri 29 Ekim 2026 itibarıyla resmî metinlere dayanıyor.
Kısaca. Parfüm üretimi koku geliştirme, tartım ve karıştırma, maserasyon, soğutma ve süzme, dolum ve kapaklama adımlarından oluşur. EDP, EDT ve kolonya gibi adlar için Kozmetik Ürünler Yönetmeliği’nde bir tanım ya da oran yok. Maserasyon süresi için de tek bir kural yok, kaynaklar birkaç günden haftalara kadar farklı süreler veriyor. IFRA standartları koku hammaddelerine sınır koyar ve IFRA üyeleri için bağlayıcıdır, yönetmeliğin yerine geçmez.
İçindekiler
Parfümün içinde ne var?
Alkol bazlı sprey parfüm temelde koku konsantresi, alkol ve birçok formülde biraz sudan oluşur. Bu yazı bu tür parfümleri anlatıyor. Koku konsantresi, çok sayıda koku hammaddesinin karışımıdır ve parfümcünün geliştirdiği formüldür. Alkol kokuyu taşıyan çözücüdür. Formüle göre sabitleyici, renklendirici, antioksidan ya da UV filtresi gibi yardımcılar eklenebilir. Sabitleyicinin (fiksatif) işi, karışımdaki uçucu bileşenlerin buharlaşmasını yavaşlatmaktır. Society of Cosmetic Chemists dergisindeki bir makale sabitlemeyi uçucu maddelerden oluşan bir karışımda bileşenlerin buharlaşma hızının yavaşlatılması diye tanımlar.
Koku konsantresi üst, orta ve alt notalardan oluşan bir yapı olarak anlatılır. Üst notalar ilk hissedilen, alt notalar en uzun kalan kısım olarak tarif edilir. Bu yapı markanın “nasıl bir koku istiyorum” sorusunu tarif etmesini kolaylaştırır.
Kozmetik Ürünler Yönetmeliği’nin kozmetik ürün tanımında “koku vermek” amacı açıkça sayılır (m.4/1-ö). Parfüm de kozmetik üründür ve piyasaya arzdan önce ÜTS’de bildirilir.
Parfüm üretimi adım adım
Parfüm üretimi, onaylı koku ve konsantrasyonun parti kaydına göre karıştırılıp dinlendirilmesi, berraklaştırılması ve doldurulmasıdır. Genel akış aşağıdaki gibidir. Süreler ve sıcaklıklar üreticinin yöntemine ve formüle göre değişir.
- Hammadde ve ambalaj kabulü. Alkol, esans ve ambalaj malzemeleri belgeleriyle kontrol edilip kabul edilir. Üretim Yönetmeliğin 11. maddesi gereği iyi imalat uygulamalarına uygun yapılır.
- Koku seçimi ve geliştirme. Marka koku yönünü tarif eder, üretici ya da esans tedarikçisi numune kokular hazırlar, marka birini onaylar.
- Konsantrasyon kararı. Esansın alkole oranı belirlenir ve formüle yazılır.
- Tartım ve karıştırma. Alkol, esans ve formüldeki diğer bileşenler parti kaydına göre tartılıp karıştırılır.
- Maserasyon. Karışım kapalı kapta bir süre dinlendirilir. Süreyi üretici belirler.
- Soğutma ve süzme. Formül ve yöntem gerektiriyorsa karışım soğutulur ve süzülerek berraklaştırılır.
- Kalite kontrol. Görünüm, renk ve koku onaylı numuneyle karşılaştırılır, formülün spesifikasyonundaki öteki kontroller yapılır ve parti kalite kontrol onayıyla serbest bırakılır.
- Dolum, pompa ve kapak. Ürün şişeye doldurulur, sprey pompası takılır ya da pompanın metal boyun parçası şişe ağzına kıvrılarak (krimp) sabitlenir, ardından kapak ve kutu ile ambalajlanır. Dolum sırasında ambalajın bütünlüğü ve basımın doğruluğu kontrol edilip kaydedilir (TİTCK iyi üretim uygulamaları kılavuzu KDD-KLVZ-01, 11.3.9).
Mikrobiyoloji tarafında parfüm su bazlı ürünlerden farklıdır. TİTCK’nin güvenlilik değerlendirmesi kılavuzu (KÜD-KLVZ-09, Sürüm 3.0) alkol içeriği yüzde 20’nin üzerindeki ürünleri düşük mikrobiyolojik riskli ürün örneği olarak sayar ve bu ürünlerde testin gerekmediğine dair bilimsel doğrulama sağlanmasını ister (m.6, Kısım A, 3-b). Bu otomatik bir muafiyet değildir. Hangi testin gerekeceğine bitmiş ürün için yapılan risk değerlendirmesiyle güvenlilik değerlendiricisi karar verir.
EDP, EDT ve kolonya farkı kural mı?
EDP, EDT ve kolonya ayrımı Kozmetik Ürünler Yönetmeliği’nde tanımlı değil. Yönetmeliğin 29 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metninde bu adlar ve oranları geçmiyor. Kolonya üretecekseniz Türk Standartları Enstitüsü’nün kolonyaya ilişkin standardını ayrıca kontrol edin. Bu adlar sektörde konsantrasyonun yüksekten düşüğe sıralanmasını anlatmak için kullanılır ve firmalar farklı oranlar kullanabilir.
Bu yüzden sözleşmede ve brief’te “EDP” yazmak yetmez. Esans oranını ve formülün spesifikasyonunu üreticiyle yazılı belirlemek, sonraki partilerde aynı hedef konsantrasyonun korunmasına yardım eder. Yönetmelik, etikette ürünün sahip olmadığı özellikleri ima eden metin ve adları yasaklar (m.23/1). Etikete yazacağınız adın formüldeki oranla tutarlı olmasına bu yüzden de dikkat edin.
Maserasyon kaç gün sürer?
Maserasyon için mevzuatta bir süre yok, kaynaklar da birbirinden çok farklı süreler veriyor. 29 Ekim 2026’da incelediğimiz bir üretici sayfası endüstriyel üretim için “genellikle 3 ila 6 hafta” yazıyor. Ev yapımı parfüm anlatan bir tarif sayfası ise karışımı “48 saat” ya da “en az iki gün” dinlendirmeyi öneriyor. İki bilgi farklı ölçek ve amaç için yazılmış.
Sizin için asıl soru “kaç gün” değil, “bu süre benim takvimimi nasıl etkiler” sorusudur. Maserasyon süresi üretim takvimini etkiler. Üreticinizden kendi yönteminde kaç gün dinlendirdiğini ve bunun teklif takvimine dahil olup olmadığını yazılı olarak isteyin.
IFRA, alerjenler ve güvenlilik
Parfümde güvenlilik konusunda üç başlık öne çıkar. Bunlar sektör standardı olan IFRA, etiketteki alerjen kuralları ve her ürün için zorunlu güvenlilik raporudur. Güvenlilik raporu ürün bilgi dosyasının parçasıdır (Yönetmelik m.14) ve ambalajla yapılan stabilite verisine de dayanır.
| Katman | Ne yapar? | Bağlayıcılığı |
|---|---|---|
| IFRA standartları | Koku hammaddelerinin kullanımına bilimsel değerlendirmeye dayanan sınır ve şartlar koyar | IFRA’ya göre üyeleri için zorunludur. Yasa değildir, yönetmeliğin yerine geçmez |
| Etikette alerjenler | Ek III’teki alerjenlerin bitmiş üründeki oranı durulanmayan üründe yüzde 0,001’i, durulanan üründe yüzde 0,01’i aşarsa bunlar bileşen listesinde “parfüm” teriminin yanında ayrıca yazılır. Uçucu yağ ya da bitki ekstresinden gelen alerjen de hesaba katılır. Alerjen doğrudan bileşen olarak kullanılıyorsa oranına bakılmaksızın yazılır | Yasal kural (Yönetmelik m.22, KÜD-KLVZ-57 m.5/3 ve m.8) |
| Güvenlilik raporu ve bildirim | Ürün piyasaya arz edilmeden önce güvenlilik değerlendirmesinden geçer ve ÜTS’de bildirilir | Yasal kural (Yönetmelik m.13 ve m.16) |
IFRA standartları numaralı değişikliklerle güncellenir. Örneğin 51. değişiklik 30 Haziran 2023’te duyuruldu. IFRA, 52. değişiklik için Aralık 2025’te görüş toplama süreci başlattı. 29 Ekim 2026 itibarıyla IFRA’nın basın duyuruları arasında bu değişikliğin nihai bildirimi yer almıyor. Esansınız için hangi değişikliğin esas alındığını tedarikçinin vereceği IFRA uygunluk belgesinde görebilirsiniz. Belgenin hangi ürün kategorisi ve kullanım oranı için düzenlendiğini de kontrol edin. Belge güvenlilik raporunun yerine geçmez. Parfüm alerjenlerinin etikete nasıl yazılacağını etiket yazımızda anlattık.
Parfüm markasının vereceği kararlar
Parfüm projesinde maliyeti ve süreyi etkileyen kararların çoğu markaya aittir. Aşağıdaki tablo her kararın neyi etkilediğini ve varsayımsal bir parfüm için brief’e nasıl yazılabileceğini gösteriyor. Örnek değerler yalnız doldurma biçimini göstermek içindir.
| Karar | Ne etkilenir? | Varsayımsal brief örneği |
|---|---|---|
| Koku yönü ve esans seçimi | Birim maliyet, numune turu sayısı, alerjen ve IFRA belgeleri | Odunsu ve amber, unisex. En fazla iki numune turu |
| Konsantrasyon (esans oranı) | Birim maliyet, kalıcılık beklentisi, etikete yazılacak ad | Esans oranı yüzde olarak marka yazar, etikete yazılacak ad bu orana göre seçilir |
| Şişe ve sprey pompası | Asgari sipariş adedi, tedarik süresi, pompa ile şişe ağzının uyumu | Şeffaf cam şişe, krimp sprey pompa, metal kapak |
| Hacim | Birim maliyet, şişe seçenekleri, etiket alanı | Tek boy, 50 ml |
| Kutu ve baskı | Asgari sipariş adedi, baskı süresi, zorunlu etiket bilgilerinin yeri | Tek renk baskılı karton kutu. İç ve dış ambalajdaki zorunlu bilgiler Yönetmelik m.22’ye göre yerleştirilir, kutu arkası bunlardan bazıları için tasarım alanıdır. İlk adedi marka yazar |
Şişe ve pompanın asgari sipariş adedi ilk üretim adedini belirleyebilir. Bunun nedenini ambalaj MOQ yazımızda anlattık. Marka adını şişeye basmadan önce tescil durumunu kontrol etmek için marka adı yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynak olarak Kozmetik Ürünler Yönetmeliği’ni, TİTCK kozmetik mevzuatı sayfasındaki parfüm alerjenleri ve güvenlilik değerlendirmesi kılavuzlarını ve IFRA’nın 51. değişiklik duyurusunu kullandık.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Formül, maserasyon süresi ve test planı ürüne özgüdür ve üretici ile güvenlilik değerlendiricisi tarafından belirlenir. Son güncelleme Ekim 2026.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Kozmetik ürün tanımı “koku vermek” amacını sayar (Kozmetik Ürünler Yönetmeliği m.4/1-ö). Parfüm piyasaya arz edilmeden önce sorumlu kişi tarafından ÜTS’de bildirilir.
Kozmetik Ürünler Yönetmeliği’nde bu adlar için bir tanım ya da oran yok. Esans oranını üreticiyle yüzde olarak yazılı belirlemek en güvenli yoldur. Kolonya için Türk Standartları Enstitüsü’nün ayrı bir standardı olup olmadığını kontrol edin.
Mevzuatta bir süre yok, süreyi üretici kendi yöntemine göre belirler. Süre kısaltılmak isteniyorsa bunun kokuya ve berraklığa etkisini üreticiyle konuşun ve onaylı numuneyle karşılaştırın.
IFRA standartları bir yasa değildir, IFRA’ya göre üyeleri için zorunludur. Koku hammaddelerinin güvenli kullanım sınırlarını gösterdiği için esans tedarikçisinden IFRA uygunluk belgesi istemek güvenlilik değerlendirmesini kolaylaştırır, ama belge güvenlilik raporunun yerine geçmez. Belgenin istenip istenmeyeceğine güvenlilik değerlendiricinizle birlikte karar verin.
Yönetmeliğin Ek III listesindeki alerjenler, durulanmayan üründe yüzde 0,001’i aştığında bileşen listesinde “parfüm” teriminin yanında ayrıca yazılır (KÜD-KLVZ-57 m.5/3). Parfüm durulanmayan bir üründür. Doğrudan bileşen olarak kullanılan alerjen ise oranına bakılmaksızın yazılır (m.8/6).
Parfüm projenizin kararlarını netleştirin
Yukarıdaki tabloyu kendi değerlerinizle doldurduğunuzda üreticiye soracağınız sorular da netleşir. Doldurduğunuz brief’le parfüm üretimi sayfamızdan devam edin.