Fason Kozmetik Üretiminde Formül Kime Aittir?

Kendi kozmetik markasını kurmak isteyenlerin üretim görüşmelerinde çoğu zaman geç sorduğu ama aslında en başta netleştirmesi gereken önemli bir konu vardır:

Ürünün formülü kime ait olacak?

Bir üreticinin hazır formülünü kullanmak ile markaya özel sıfırdan formül geliştirmek aynı şey değildir. Bu iki üretim modelinde formülün kullanım hakkı, gizliliği ve münhasırlığı farklı şekilde ele alınabilir.

Özellikle uzun vadede kendi ürününü geliştirmek isteyen markalar için yalnızca ürünün birim fiyatını veya minimum üretim miktarını konuşmak yeterli değildir.

Üretime başlamadan önce şu soruların da cevaplanması gerekir:

• Formül yalnızca benim markam için mi kullanılacak?
• Aynı formül başka markalara da sunulabilir mi?
• Özel geliştirme ücretini ödediğimde formül bana mı ait olacak?
• Formülü başka bir üreticiye taşıyabilir miyim?
• Formül bilgileri nasıl korunacak?
• NDA yapılabiliyor mu?
• Münhasırlık sözleşmede açıkça belirtiliyor mu?

Bu konular başlangıçta netleştirilirse marka ile üretici arasındaki ilişki daha sağlıklı ilerler.

Kısa Cevap: Fason Üretimde Formül Her Zaman Markaya Ait Değildir

Hayır.

Fason kozmetik üretiminde formülün otomatik olarak marka sahibine ait olduğu varsayılmamalıdır.

Formülün kime ait olduğu, üretim modeline ve taraflar arasındaki sözleşmeye bağlıdır.

Genel olarak iki temel senaryo vardır:

Hazır formül kullanılıyorsa

Formül üreticinin mevcut formül portföyünün bir parçası olabilir ve farklı private label müşterileri için kullanılabilir.

Markaya özel formül geliştiriliyorsa

Formülün mülkiyeti, kullanım hakkı ve münhasırlığı proje sözleşmesiyle belirlenebilir.

Sukhacos’ta müşteriye özel formül geliştirilmesi durumunda, formülasyon hizmet bedelinin ödenmesi karşılığında formül müşteriye ait olabilir. Kullanım ve gizlilik koşulları proje sözleşmesi kapsamında netleştirilebilir.

Hazır Formül Kullanıldığında Formül Kime Aittir?

Hazır formül, üreticinin daha önce geliştirmiş olduğu formülasyon portföyünün bir parçasıdır. İki modelin farkını hazır formül mü, özel formül mü yazımızda ayrıntılı olarak karşılaştırdık.

Sukhacos bünyesinde 300 farklı hazır formülasyondan oluşan bir formül havuzu bulunmaktadır. Marka sahibi bu portföy içerisinden projesine uygun bir ürünü değerlendirebilir.

Bu modelde standart formülasyon, yalnızca tek bir müşteriye ait özel bir formül olarak düşünülmemelidir.

Hazır portföydeki standart formüller private label üretim modeli kapsamında farklı müşterilere sunulabilir.

Ancak bu, bütün markaların aynı ürünü aynı şekilde piyasaya sürdüğü anlamına gelmez.

Ürün;

• ambalaj,
• gramaj,
• marka konumlandırması,
• tasarım,
• ürün adı,
• hedef kitle,
• ürün serisi

gibi pek çok unsurla farklılaştırılabilir.

Bununla birlikte marka için asıl önemli rekabet avantajı formülün kendisinin münhasır olmasıysa, hazır formül yerine özel formül geliştirme modeli değerlendirilmelidir.

Özel Formül Geliştirildiğinde Ne Değişir?

Özel formül, markanın briefine göre geliştirilen bir formülasyondur.

Bu brief içerisinde örneğin:

• hedef müşteri,
• ürün türü,
• istenen doku,
• aktif içerikler,
• hedef maliyet,
• ambalaj,
• hedef pazar

gibi bilgiler bulunabilir.

Sukhacos’ta müşteriye özel sıfırdan formül geliştirme yapılabilmektedir. Ürün geliştirmede Ar-Ge çalışmasının rolünü ayrı bir yazıda değerlendirdik.

Burada önemli fark şudur:

Marka yalnız mevcut bir ürünü kendi etiketiyle almak yerine ürün geliştirme sürecine doğrudan dahil olur.

Bu nedenle üretim öncesinde formülün:

• kime ait olacağı,
• kim tarafından kullanılabileceği,
• başka müşterilere sunulup sunulamayacağı,
• başka üreticiye aktarılıp aktarılamayacağı

gibi koşullar açıkça belirlenmelidir.

“Formül Bana Ait” Ne Anlama Gelir?

Bu ifade ilk bakışta çok basit görünür ancak aslında birkaç farklı hakkı içerebilir.

Örneğin:

Kullanım hakkı

Marka söz konusu formülü ürünlerinde kullanabilir mi?

Münhasırlık

Üretici aynı formülü başka markalara sunabilir mi?

Aktarılabilirlik

Marka ileride başka bir üreticiye geçerse formülü yanında götürebilir mi?

Değişiklik hakkı

Formül üzerinde başka bir laboratuvar veya üretici değişiklik yapabilir mi?

Gizlilik

Formül içeriği üçüncü taraflarla paylaşılabilir mi?

Bu nedenle yalnızca “Formül sizin.” denmesi yeterli olmayabilir.

Önemli hakların sözleşmede ne anlama geldiğinin açık biçimde tanımlanması daha sağlıklı olur.

Münhasır Formül Nedir?

Münhasırlık, belirli bir formülün yalnızca belirlenen marka veya müşteri için kullanılması anlamına gelebilir.

Örneğin markaya özel geliştirilen ve sözleşmede münhasır olduğu belirtilen bir formül, tarafların kabul ettiği şartlar çerçevesinde başka müşteriler için kullanılmaz.

Sukhacos’ta müşteriye özel ve münhasır olarak geliştirildiği sözleşmeyle belirlenen formülasyonların gizlilik ve kullanım koşulları sözleşme kapsamında korunur.

Buradaki kritik nokta:

Münhasırlığın varsayılmaması, yazılı olarak belirlenmesidir.

NDA Nedir?

NDA, İngilizce Non-Disclosure Agreement ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede genellikle gizlilik sözleşmesi olarak kullanılır.

Kozmetik ürün geliştirme sürecinde marka ve üretici arasında ticari açıdan hassas birçok bilgi paylaşılabilir.

Bunlar arasında:

• formülasyon bilgileri,
• ürün briefi,
• yeni ürün fikirleri,
• hedef maliyetler,
• hammadde seçimleri,
• tedarikçi bilgileri,
• lansman planları,
• ambalaj çalışmaları,
• ticari stratejiler

yer alabilir.

NDA, hangi bilgilerin gizli olduğunu ve tarafların bu bilgileri nasıl koruyacağını yazılı hale getirmek için kullanılır.

Kozmetik Üretiminde NDA Neden Önemlidir?

Her fason üretim projesinde aynı düzeyde gizlilik ihtiyacı olmayabilir.

Örneğin hazır bir private label formülü kullanan standart bir projeyle, markaya özel yeni bir ürün teknolojisi geliştirilen proje aynı değildir.

Özellikle:

• markaya özel formül geliştiriliyorsa,
• henüz piyasaya çıkmamış ürün üzerinde çalışılıyorsa,
• özel bir ürün konsepti varsa,
• ticari açıdan hassas bilgiler paylaşılacaksa

NDA daha önemli hale gelir.

Sukhacos’ta projenin niteliğine göre karşılıklı gizlilik sözleşmesi yapılabilmektedir.

NDA Formülün Sahipliğini Otomatik Olarak Verir mi?

Hayır.

Bu ayrım önemlidir.

Gizlilik ile mülkiyet aynı şey değildir.

NDA temel olarak bilgilerin gizliliğini düzenler.

Formülün:

• mülkiyetinin,
• kullanım hakkının,
• münhasırlığının,
• başka üreticiye aktarılabilmesinin

ise ayrıca sözleşmede düzenlenmesi gerekebilir.

Dolayısıyla “NDA yaptık, dolayısıyla formül tamamen benimdir.” şeklinde düşünmek doğru olmayabilir.

Marka sahibi hem gizlilik hem de formül haklarını ayrı başlıklar olarak değerlendirmelidir.

Kendi Formülünüzle Üretime Geldiğinizde Durum Ne Olur?

Bazı markaların formülü zaten hazırdır.

Formül:

• marka tarafından,
• başka bir Ar-Ge laboratuvarı tarafından,
• bağımsız bir formülatör tarafından

geliştirilmiş olabilir.

Bu durumda Sukhacos’ta teknik ve mevzuatsal değerlendirme sonrasında müşterinin mevcut formülü üzerinden üretim yapılabilir.

Ancak üreticinin formülü teslim alması seri üretime otomatik olarak geçileceği anlamına gelmez.

Şunların değerlendirilmesi gerekir:

• hammaddelerin bulunabilirliği,
• hammadde spesifikasyonları,
• üretim yöntemi,
• ekipman uygunluğu,
• stabilite,
• seri üretime ölçeklenebilirlik,
• mevzuat uygunluğu.

Laboratuvarda Çalışan Formül Seri Üretimde Aynı Sonucu Verir mi?

Her zaman otomatik olarak vermez.

Laboratuvar ölçeğindeki küçük bir numune ile yüzlerce veya binlerce adet ürünün üretileceği seri üretim arasında teknik farklar olabilir. 1.000 adet fason kozmetik üretimi ölçeğinde bile bu fark belirleyici olabilir.

Örneğin:

• karıştırma süreleri,
• sıcaklık,
• ekleme sırası,
• ekipman,
• hammadde lotları,
• bekleme süreleri

sonucu etkileyebilir.

Bu nedenle formülün seri üretime aktarılabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Üretici seçerken yalnızca “Bu formülü yapabilir misiniz?” değil, “Bu formülü seri üretime ölçekleme süreciniz nasıl ilerliyor?” sorusunu da sormak faydalıdır.

Formül Mülkiyeti Neden Marka Değeri Açısından Önemlidir?

Kozmetik markası büyüdükçe formül, şirketin önemli varlıklarından biri haline gelebilir.

Başlangıçta yalnız:

• ürün fiyatı,
• ambalaj,
• MOQ

önemli görünürken ilerleyen dönemde marka:

• farklı bir üreticiye geçmek,
• ihracata başlamak,
• yatırım almak,
• markayı satmak,
• ürün gamını büyütmek

isteyebilir.

Bu aşamada ürün formüllerinin hukuki ve ticari statüsünün belirsiz olması sorun yaratabilir.

Özellikle kendi formülünü uzun vadeli marka varlığı olarak gören işletmeler için mülkiyet koşullarının üretimin en başında netleştirilmesi daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Hazır Formül mü, Özel Formül mü?

Formül mülkiyeti açısından iki yaklaşımın temel farkını şöyle özetleyebiliriz:

Fason Üreticiyle Sözleşme Yaparken Formülle İlgili Neleri Sorabilirsiniz?

Üretim anlaşmasını imzalamadan önce en az şu soruların cevaplarını netleştirmek faydalıdır:

1. Bu formül hazır portföy formülü mü, bana özel mi geliştiriliyor?
2. Formülün sahibi kim olacak?
3. Formülü başka markalara verebilir misiniz?
4. Formül münhasır olacak mı?
5. Münhasırlık süresiz mi, süreli mi?
6. Formülü ileride başka bir üreticide kullanabilir miyim?
7. Formülasyon dosyasını teslim alabilecek miyim?
8. NDA yapılıyor mu?
9. Hangi bilgiler gizli kabul ediliyor?
10. Formül üzerinde ileride değişiklik yaptırabilir miyim?
11. Hazır formül üzerinde yaptığımız özelleştirmeler kime ait olacak?
12. Proje sona ererse formül ve dokümanlara ne olacak?

Bu soruların cevapları üretici ve marka arasında açık bir çalışma çerçevesi oluşturur.

En Sık Yapılan Hata: Sadece Birim Fiyata Bakmak

Fason kozmetik üretimi için üretici seçerken markaların doğal olarak ilk karşılaştırdığı kriterlerden biri maliyettir.

Fakat yalnız “1.000 adet serum kaça gelir?” sorusuyla üretici seçmek uzun vadede yeterli olmayabilir. Fason serum üretimi gibi projelerde teknik gereklilikler fiyattan daha belirleyici olabilir.

Aynı zamanda:

• formül hakları,
• kalite kontrol,
• Ar-Ge kabiliyeti,
• minimum üretim adedi,
• ambalaj tedariği,
• mevzuat desteği,
• gizlilik,
• ölçeklenebilirlik

de değerlendirilmelidir. Maliyeti belirleyen kalemleri fason kozmetik üretim maliyeti yazımızda ayrıntılandırdık.

Özellikle özgün ürün geliştiren markalarda formülün gelecekte nasıl kullanılabileceği, üretimin ilk fiyatından daha önemli hale gelebilir.

Sukhacos’ta Özel Formül Sürecine Nasıl Yaklaşılıyor?

Sukhacos, hazır formül portföyünün yanında müşteriye özel formülasyon geliştirebilmektedir.

Özel proje değerlendirmesinde:

• hedef müşteri,
• kullanım amacı,
• aktif içerikler,
• doku,
• hedef maliyet,
• ambalaj,
• hedef pazar

gibi kriterler dikkate alınabilir.

Özel geliştirilen formüllerde formülasyon hizmet bedelinin ödenmesi karşılığında formül müşteriye ait olabilir; münhasırlık ve kullanım şartları sözleşmede düzenlenebilir.

Proje gerektiriyorsa karşılıklı NDA yapılabilir.

Bu nedenle üretime başlamadan önce hem teknik briefin hem formül haklarının aynı proje çerçevesinde netleştirilmesi önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Formülünüzü Yalnız Bir Ürün Değil, Marka Varlığı Olarak Düşünün

Fason kozmetik üretiminde formül seçimi yalnız ürünün nasıl görüneceğini veya hangi bileşenleri içereceğini belirlemez.

Özellikle özgün ürün geliştiren markalar için formül aynı zamanda uzun vadeli bir fikri ve ticari varlık olabilir.

Bu nedenle üretime başlamadan önce hazır mı özel mi, formül kime ait, münhasır mı, NDA var mı ve ileride başka üreticiye taşınabilir mi sorularının cevapları netleştirilmelidir.

Sukhacos; hazır formül portföyü, özel Ar-Ge çalışmaları, müşterinin mevcut formülüyle üretim seçeneği ve proje bazlı NDA yaklaşımıyla farklı üretim modellerine destek sağlayabilir.

Özel Formül ve Fason Üretim Projenizi Görüşün